پيش از اين در نقد حال « ابو نعيم » مختصرى در بارهء « حلية الأولياء » بيامد ، و اينك وصفى گسترده‌تر - از مقالهء استاد ذكاوتى قراگوزلو در دائرة المعارف بزرگ إسلامي ( ج 6 ، ص 337 ) - بيايد : « حلية الأولياء و طبقات الأصفياء : نخستين بار چاپ اين كتاب در قاهره ( 1351 - 1357 ق ) صورت گرفته و پس از آن بارها ، از جمله در بيروت ( 1987 م ) به چاپ رسيده است . كمال يوسف الحوت و ابو هاجر محمّد سعيد بن بسيونى زغلول هر يك فهرستى براى اين كتاب فراهم آورده‌اند كه به ترتيب در 1405 و 1406 ق . در بيروت منتشر شده است . ابو نعيم در اين اثر به شرح حال كسانى كه خود آنان را أوليا مىنامد مىپردازد . شايد بتوان اين كتاب را در تاريخ فرهنگ ايران و اسلام به عنوان بزرگ‌ترين تاريخ و دائرة المعارف احوال و افكار زهاد و متصوّفه تا زمان مؤلّف دانست . اين كتاب از چنان اعتباري برخوردار بود كه برخى گفته‌اند : در هر خانه‌اى كه حلية الأولياء هست ، شيطان راه ندارد ، و ابن خلّكان آن را بهترين كتابها دانسته است . » ( با اندكى تلخيص ) . ( 1537 ) 122 / 26 و 123 / 1 « قال رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - : انّ . . . » . نگر : حلية الأولياء ، أبى نعيم الإصفهانى ، ج 1 ، ص 66 و 67 . در حليه‌ى چاپى مورد اشارت ، در سند ، « سلام الجعفي » آمده است ، نه « سالم جعفي » . در متن حديث شريف نبوي - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - نيز تفاوتهايى هست . به جاى « لم يخص » ، در دستنوشت « لم خصّ » آمده است . در اين مورد ، اختيار ما در متن ، از متن چاپى حليه ( ج 1 ، ص 67 ) است . ( 1538 ) 123 / 4 « يعذّبنى » . در دستنوشت : « يعذّبنى » . ( 1539 ) 123 / 5 « الايمان » . در دستنوشت ( ظ . ) نون مضموم است . ( 1540 ) 123 / 9 و 10 « . . . از انس ، قال : قال رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - : . . . . » . نگر : حلية الأولياء ، ج 1 ، ص 63 و 64 . گفتنى است ميان نقل دستنوشت ما و حليه‌ى چاپى ، ديگرسانى اندك وجود دارد بدين تفصيل كه پس از « يدخل » ، در متن چاپى « عليك » هم هست و پيش از « قبل » ، « من » . در آغاز نقل هم ، در چاپى ، موافق معمول برخى اهل سنّت ، « قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم » آمده . ضمنا نگر : بلابل القلاقل ( رويهء 79 از عكس دستنوشت - بنا بر شماره‌گذارى عكس موجود نزد ما كه چند رويهء از آغازش بىشماره است . ) ( 1541 ) 123 / 13 « كتمته » . در دستنوشت : « كتمته » ( ظ . ) ( 1542 ) 123 / 14 « فاعتنقه » . در دستنوشت « اعتنق » يك نقطة كم دارد . ( 1543 ) 123 / 17 و 18 « ياذ كرده است بإسناد از حسن - عليه السّلم - قال : قال رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - : . . . » نگر : حلية الأولياء ، ج 1 ، ص 63 .